Ontwerpgedachten

Marknesse was bedoeld voor maximaal 1900 tot 2400 inwoners. Het dorp zou een dorpshuis, kerkgebouwen, scholen, winkels en cafés krijgen. De oostelijke loswal werd gepland voor beperkte bedrijvigheid. Markten konden worden gehouden op het centrale plein, de dorpsbrink.

Het eerste ontwerp van Verhagen dateert van voor 1940. Dit was in de periode waarin het water, de wegen en bruggen moesten worden vastgelegd. Pouderoyen maakte het tweede ontwerp, maar ook zijn plan haalde het niet.

Verlaan werd de opvolger van Pouderoyen en maakte een niet minder markant ontwerp, een dorpsplan in cirkelvorm. Dit had alles te maken met de polderverkaveling. Marknesse ligt net als Creil en Kraggenburg op het kruispunt van wegen, waar verschillende richtingen in de polderverkaveling bijeenkomen. Deze gaf Verlaan door haar complexiteit geen aanleiding tot een heldere orthogonale vorm, zoals bijvoorbeeld Ens.
Uiteindelijk wist hij dit ontwerpprobleem om te buigen tot een harmonieus ontwerpschema. In 1949 kwam het definitief plan waarin de oostwest richting (groene lanen) en de noordzuid richtingen (brink, dorpenring en singel) verschillend zijn uitgewerkt. De langgerekte brink (noordzuid) was onderdeel van de route van de sluis naar de aansluiting op de weg Emmeloord-Vollenhove. De sluis werd een beeldbepalend element. De oost-westelijk gerichte grachtas kwam aan de westzijde uit op de begraafplaats, die door zijn situering een belangrijk ruimtelijk element in het dorp is geworden.

Typisch Marknesse
Marknesse is een typisch kruiswegdorp. De dorpenring doorkruist twee ruimtes en geeft het dorp haar dynamiek en herkenbaarheid. Marknesse heeft een stevige dorpsmantel aan de westzijde met recreatieve en sportfuncties. Door nieuwbouw ligt de begraafplaats -net als in Creil – nu centraler in het dorp, omringd door het groen van de mantel. Ook is de waterloop een karakteristiek element.

 

amarknesse 4-1 amarknesse 4-2
Marknesse door Verhagen, voor 1940, eerste ontwerp Marknesse door Pouderoyen, 1943, tweede ontwerp
amarknesse 4-3 amarknesse 4-4
Marknesse door Verlaan, 1947, derde ontwerp Marknesse door Verlaan, 1947, goedgekeurd eindontwerp