Architectuur

Nagele: wit dorp

kleurschijf-Nagele

Allesbepalend voor Nagele is de in het centrum gelegen dorpsweide met daarin de openbare gebouwen. Deze gebouwen zijn modernistisch, zonder veel referenties naar het verleden, en alzijdig gericht. Het zijn gebouwen in een open ruimte, die dan ook niet ruimtevormend zijn. Rondom deze centrale open ruimte zijn de woonhoven gegroepeerd. Ook hier zijn woningstroken alzijdig, op de zon georiënteerd en geplaatst in de open ruimte. Hoeken zijn open gelaten. De bebouwing is plat afgedekt, fabrieksmatig gebouwd en vaak wit van kleur.

b36b8dc29c

Ruimtevormende wanden en autonome gebouwen

In geel worden de belangrijkste ruimte-vormende wanden aangegeven. Deze wanden bestaan merendeels uit woningen en een enkele winkel of bedrijf en zijn uitgevoerd in een informele en eenvoudige Delftse-schoolarchitectuur. Rood omcirkeld zijn de autonome en voor de gemeenschap onderscheidende gebouwen. De kerken en scholen zijn deels van groot architectonisch belang.

De dikte van de lijnen correspondeert met de mate waarin wand of gebouw de ruimte bepaalt in het dorp.

 

Gereformeerde kerk, Rooms-katholieke kerk en Nederlands-hervormde kerk (1, 2 en 3)
In de dorpsweide staan zowel de kerken als de scholen. Het zijn autonome alzijdige en modernistische gebouwen, in metselwerk, glas en beton, soms voorzien van sculpturen. Het gebruik is inmiddels in enkele gevallen gewijzigd, in andere gevallen kan dit binnenkort gaan gebeuren. Dit kan een bedreiging zijn voor de architectonische kwaliteit. De gereformeerde kerk van de architecten Van den Broek en Bakema en de scholen van Aldo van Eyck zijn architectonisch van (inter)nationaal belang.
Scholen (4)
De drie basisscholen, één voor elke zuil, zijn alle drie gelijkvormig en ontworpen door Aldo van Eyck. Het zijn architectonisch zeer waardevolle gebouwen, elk in goede staat. Hergebruik op termijn, bij het vrijkomen van een of meerdere scholen, vraagt bijzondere aandacht.
dia 17-1 nagele-pag116 dia 17-3
Winkels (5)
Het wonen en de winkels zijn van elkaar gescheiden. De winkels grenzen aan alle kanten aan de openbare ruimte. Er is geen sprake van een duidelijke voor- en achterzijde. Met name de bevoorrading van de winkels zorgt daardoor voor verrommeling.
Er is sprake van achterstallig onderhoud van de winkelpanden. De technische en economische staat is verslechterd.
Sociaal-cultureel (6)
Op het groene dorpsveld is ook een aantal andere, meer ondergeschikte bouwwerken te vinden. Het gebouw op de foto is momenteel in gebruik door de gereformeerde kerk.
Wonen (7)
Losse stroken woningen zijn in woonclusters gegroepeerd. Fabrieksmatige bouw en prefabelementen maken het gevelbeeld. Hier en daar is er sprake van een confrontatie tussen openbaar en privé.
Individuele kleurstellingen, Gammadeuren en -hekken zorgen voor verrommeling van het ruimtelijk beeld.