De Opgaven

Opgaven en oplossingsrichtingen

Gereedschapskist herstructurering

De uitvoerige analyse van de tien dorpen in de Noordoostpolder, zoals zichtbaar in deel 1 van deze publicatie, laat de grote samenhang tussen de kernen zien. De dorpen horen als een familie bij elkaar en bij het polderlandschap. De bestaande kwaliteiten in de dorpen zijn mede door hun eenheid bepalend voor de identiteit van de polder. Het niet voortbouwen op deze kwaliteiten tast de identiteit van de polder aan.

De vraag is op welke wijze de kwaliteit te versterken. Waar zet je op in? Deze gereedschapskist herstructu-
rering biedt daarvoor de handvatten. De opgaven die we in deze gereedschapskist herstructurering hebben opgenomen, zijn niet per se concreet en acuut. De opgaven zijn geformuleerd vanuit de gedachte dat je hiermee vanuit het oorspronkelijke gedachtegoed de identiteit van de polder kan versterken. Uitgangspunt daarbij is dat de stedenbouw van Granpré Molière en het Modernisme sterk genoeg zijn en voldoende kwaliteiten bevatten om op voort te bouwen. Bovendien biedt deze stedenbouw voldoende ruimte om plaats te geven aan toekomstige gebruikswaarden en wensen.

Kwaliteit woonomgeving in dorpskernen gaat achteruit

Uit recente analyses die in opdracht van Mercatus en de gemeente Noordoostpolder zijn uitgevoerd, blijkt dat de dorpen in de Noordoostpolder op sommige punten versleten zijn. Een aantal ontwikkelingen is gaande:

  • De (sociale) huurwoningen, in het hart van de dorpen, zijn gemiddeld 50 jaar oud. De technische staat gaat, ondanks de continue aandacht voor het onderhoud, in sommige gevallen achteruit. Daarnaast laat de energetische waarden te wensen over. Sloop of soms verkoop biedt een oplossing.
  • De woonwensen veranderen. Er is minder behoefte aan kleine woningen met diepe tuinen. De doelgroepen veranderen. Voor senioren en starters is het aanbod onvoldoende. Er is met name behoefte aan seniorenwoningen in de nabijheid van de voorzieningen (in de kern). Er moet ruimte gemaakt worden in de kern om aan deze vraag te kunnen voldoen.

Opgaven in de polderdorpen

Bovenstaande illustreert dat er met name een herstructureringsopgave ligt in de oude dorpskernen. In die kernen komen we tevens de volgende ontwikkelingen tegen die van invloed zijn op de kwaliteit van de leefomgeving:

  • Verrommeling van de gevels onder andere door particulier eigendom.
  • Autonome ontwikkeling van nieuwbouw; onvoldoende aansluiting op de bestaande kern.
  • Aantasting van de groenstructuur rondom de dorpskern.
  • Bedrijvigheid in de kern leidt tot verrommeling.
  • Nieuwe gebouwen op markante plekken aan de openbare ruimte verstoren het oorspronkelijke beeld.
  • Toename infrastructuur door het dorp (verkeersveiligheid, rotondes).
  • Dreigende leegstand bij bijzondere gebouwen in de kern (kerken, scholen).
  • Ligging aan water wordt onvoldoende benut als kwaliteit van het dorp.
  • Achterkanten van woningen (schuttingen en dergelijke) doen afbreuk aan kwaliteit van openbaar groen.
  • Onherkenbare dorpsentrees.

De oude dorpskernen vormen cultuurhistorisch waardevolle plekken in de Noordoostpolder. Het risico van ingrijpen is dat daarmee de bestaande kwaliteiten verloren gaan. Tegelijkertijd biedt ingrijpen een kans om de (bovenstaande) ontwikkelingen die van invloed zijn op de kwaliteit van de leefomgeving op te kunnen lossen. De uitdaging is om met respect voor de bestaande cultuurhistorische kwaliteiten de dorpskernen te herstructureren en nieuwe kwaliteit toe te voegen.
Kernvraag

Hoe kan herstructurering in de dorpen plaatsvinden op zo’n manier dat de leefomgeving wordt versterkt en concrete vraagstukken ten aanzien van leefbaarheid en levensloopbestendigheid kunnen worden opgelost? En dit alles met respect voor de bestaande cultuurhistorische kwaliteiten? Deze vragen worden per dorp beantwoord. We onderscheiden elf opgaven, die in meerdere dorpen voorkomen.
Opgaven en oplossingsrichtingen

Elk dorp kent meerdere opgaven. De opgaven verschillen per dorp. Daarom is voor alle dorpen een overzichtskaart gemaakt met urgente (grote cijfers) en minder urgente opgaven (kleine cijfers). Deze overzichtskaarten vindt u achterin de gereedschapskist. Voor de meeste urgente opgaven zijn oplossingsrichtingen opgenomen. Per opgave schetsen we meerdere oplossingsrichtingen ter inspiratie. Zodra in een dorp een herstructureringsopgave concreet wordt, kunnen deze ideeën worden gebruikt als bouwsteen voor de aanpak. De concrete aanpak zal vervolgens altijd maatwerk vereisen. Deze gereedschapskist biedt dus geen letterlijke antwoorden. Het is ten slotte een gereedschapskist. Niet elke klus kan met hetzelfde gereedschap worden geklaard, maar een goede gereedschapskist biedt altijd een oplossing.

Aangezien de tien dorpen van de Noordoostpolder grote overeenkomsten vertonen in hun opzet en architectuur, is het niet verwonderlijk dat er, zo’n vijftig jaar na het ontstaan van de dorpen, voor alle dorpen vergelijkbare opgaven aan de orde zijn.
De dorpen zijn ontworpen en ontwikkeld in de jaren veertig en vijftig, volgens de toen heersende opvattingen over wonen in onze samenleving. Nu vijftig jaar later, zijn deze opvattingen veranderd en onder andere de invloed van het verkeer is veel groter gebleken dan destijds gedacht. Het blijkt dat het wonen in de dorpen niet altijd meer aansluit bij de woonwensen van nu.

 

De herstructureringsopgaven toegelicht

  1. Restaureren, renoveren of vervangen van woningen in de kern
  2. Voorkomen van verrommeling bij particulier eigendom
  3. Herinrichting van de brink tot een levendig groen dorpsplein
  4. Aanhaken van nieuwbouw op de kern
  5. Vizier naar het open polderlandschap versterken of herstellen
  6. Betere plaatsing of inpassing van bedrijven en bedrijventerreinen
  7. Herstel van de groene mantel
  8. Water inzetten als kwaliteitsdrager van het dorp
  9. Aanpak van diepe tuinen en achterpaden
  10. Versterken van de dorpsentree
  11. Behoud en herstel van de groene polderstraat