Versterken van de stad aan de snelweg

De opgave

Agrarische erfbeplantingen, laanbeplantingen van de polderwegen, de geometrische verkaveling van de polder en de vizieren in de beplanting van de Lemstervaart bepalen het gehele beeld van het polderlandschap vanaf de A6. In het oorspronkelijk plan vormde de polderstad een belangrijk moment langs de hoofdinfrastructuur. Emmeloord had een stadsfront aan de polder, goed zichtbaar vanaf de provinciale weg. Met de komst van de rijksweg A6 en de aangebrachte begeleidende beplanting is de stad Emmeloord niet of nauwelijks meer zichtbaar.

In het snelweglandschap van de A6 vormt het knooppunt Emmeloord samen met het knooppunt Almere een belangrijk moment van richtingsverandering en oriëntatie. Opvallend is dat bij het knooppunt Emmeloord het omringende landschap en ook de stad niet zichtbaar is. Dat is bij Almere wel het geval. Het bedrijventerrein
De Munt en bedrijvenpark A6 zijn wel goed zichtbaar. De polderstad ligt verscholen ligt achter groen en bedrijventerreinen. Er is sprake van een eenzijdig beeld ter hoogte van Emmeloord.

De vraag is:
Hoe kan Emmeloord opnieuw een gezicht en adres krijgen aan de doorgaande infrastructuur? Is de presentatie van Emmeloord aan de rijksweg A6 te verbreden, zodat meerdere facetten van de polderstad en het omliggende landschap zichtbaar worden en Emmeloord opnieuw belangrijk wordt in de oriëntatie vanaf de snelweg?

 

 NLS-Ruimtebeleving vanaf de A6

Ruimtebeleving vanaf de A6. Emmeloord is vanaf de A6 niet of nauwelijks zichtbaar.
In het traject van de snelweg door de polder is er een ruimtelijk onderscheid te maken in het deel ten noorden van Emmeloord en het deel ten zuiden van Emmeloord.

Ten noorden van Emmeloord:
De A6 loopt langs het polderkruis parallel aan de Lemstervaart. Begeleidende beplanting flankeert de A6 langs de Lemstervaart. Op een aantal plaatsen zijn in de beplanting vizieren op het landschap aangebracht. Emmeloord is sporadisch zichtbaar. Emmeloord presenteert zich aan de snelweg met het bedrijventerrein de Munt.

Ten zuiden van Emmeloord:
De snelweg heeft hier geen begeleidende beplanting en loopt dwars door de grotere landschappelijke ruimten die gevormd worden door de laan- en erfbeplantingen langs de polderwegen. De snelweg ligt als het ware los in de polder. Emmeloord presenteert zich aan de snelweg met het bedrijvenpark A6
(bron: Landschapsvisie Noordoostpolder, Feddes / Olthof (2012).

 

Randvoorwaarden

De zichtbaarheid en herkenbaarheid van de Noordoostpolder-stad Emmeloord langs de snelweg kan worden hersteld en versterkt, door aan de volgende randvoorwaarden voldoen:

  • Het zichtbaar maken van de stad en het omringende polderlandschap vanaf het Knooppunt Emmeloord (aansluiting A6-N50).
  • Het zichtbaarder maken van de stad vanaf de A6 ten Noorden van Emmeloord.
  • Het zichtbaar maken van de poldertoren en de stadskern vanaf de A6 ter hoogte van de Zwolse Vaart.

 

291-111 291-112 291-113
Links zicht op Bedrijvenpark De Munt Vlak voor het viaduct over de Zwolse Vaart 600 meter voor afslag Emmeloord Nagele
291-114 291-115 291-116
Zicht vanaf knooppunt Emmeloord (bron: Google streetview) Zicht vanaf knooppunt Almere (bron: Google streetview) Knooppunten A6; Almere en Emmeloord

 

Oplossingsrichtingen

Oplossingsrichting 1: Zichtbaar maken van het landschap en het stadssilhouet.

Door op diverse plaatsen de beplanting langs de snelweg te verwijderen kunnen het polderlandschap en het stadssilhouet van Emmeloord -net als bij Almere- zichtbaar worden.
Emmeloord wordt weer zichtbaar vanaf de snelweg door het toevoegen van vizieren op de polderstad. Dit kan door op strategisch gekozen plekken (gedeeltelijk) beplanting weg te halen of uit te dunnen.

Oplossingsrichting 2: Mee ontwerpen van de groene mantel bij nieuwe ontwikkelingen rond van de stad.

Alle polderdorpen en de polderstad hebben een brede multifunctionele bosstrook rondom de stad of het dorp. Deze kenmerkende bosstrook, de ‘groene mantel’, is breed, biedt ruimte aan wandelpaden, sportvelden en andere recreatieve functies en is op veel plaatsen bedoeld als windscherm. Deze groene mantel typeert de polderstad en de polderdorpen. Alle kernen zijn vanuit het polderlandschap zichtbaar als groene clusters in het open landschap.

Emmeloord is in de loop van de jaren op meerdere plaatsen gegroeid. Het bedrijventerrein De Munt is ontwikkeld buiten de groene mantel. De identiteit van de polderstad is erbij gebaat als de groene mantel bij nieuwe ontwikkelingen wordt mee-ontworpen en gerealiseerd.

Oplossingsrichting 3: Vasthouden aan de reservering van de Zuiderzeelijn.

Op veel plekken in Nederland wordt het beeld van de stad aan de snelweg bepaald door een staccato van afzonderlijke bedrijven dicht op de snelweg. In Emmeloord heeft de reservering van de Zuiderzeelijn gezorgd voor een prettige afstand tot de snelweg. Het gehele bedrijvenfront is te overzien. Er is een gezamenlijke presentatie van het groene werklandschap Noordoostpolder aan de snelweg mogelijk. Dit geeft een veel sterker beeld dan de expressie van ieder afzonderlijk bedrijf.

Agrarische productie
De reserveringszone is zodanig breed en toegankelijk dat de grond goed bruikbaar is voor agrarische productie. Een voorbeeld voor exploitatie van deze gronden is de stichting ERF BV. Zij exploiteren dergelijke gronden met biologische landbouw en kunnen op afroep de gronden weer beschikbaar stellen voor ontwikkelingen, in dit geval voor de eventuele realisatie van de Zuiderzeelijn.

  292-3  
292-2  
Agrarische productie (bron: stichting ERF BV) Reserveringszone  

Oplossingsrichting 4: Kunst als markering

Naast het zichtbaar maken van de stad en het landschap vanaf de snelweg door het weglaten (weghalen) van dichte beplantingen zijn kunstwerken of markante gebouwen ook middelen die een bepaalde plek, stad of landschappelijk element kunnen markeren. In de Flevopolder zijn de olifanten bij knooppunt Almere en de tong van Lucifer op de Knardijk een mooi voorbeeld hiervan. De drie markante rode gebouwen in het stadsfront van Almere, “de rooie donders”, geven de stad een adres aan de snelweg. Voor
Emmeloord kan de poldertoren het markante gebouw zijn dat de stad een adres aan de A6 geeft. Hij moet dan wel op meer plekken zichtbaar gemaakt worden dan nu het geval is. Het Ketelhuisje (afbeelding op de volgende pagina) is een voorbeeld van een kunstwerk langs de snelweg dat het wonen op de zeebodem symboliseert. Het markeert de entree van de Noordoostpolder vanuit zuidwestelijke richting.

292-4 Links: markering door markante bebouwing, “de rooie donders”, in het stadsfront van Almere Het Ketelhuisje
293-1111 De tong van Lucifer Knardijk
Markering door in het oog springende objecten (bron: Google Streetview) De tong van Lucifer als markering van de Knardijk in de Flevopolder (bron: Raymond Klaassen, Flickr) Het Ketelhuisje dat het wonen op de zeebodem symboliseert (bron: Harry -[ The Travel ]- Marmot, Flickr)

 

Voorbeelden

Voorbeeld 1: Strategische vizieren gericht op het stadsfront en de noordelijke entree.

Oplossingsrichting 1 en 4: Zichtbaar maken van het landschap en het stadssilhouet, kunst als markering (de nummering komt overeen met de tekening op de volgende pagina).

  1. Vizier bij de afslag 15 met als doel de entree tot Emmeloord beter zichtbaar te maken. Toevoeging van kunst of een markant gebouw, b.v. een recreatief transferium nabij het Emmelerbos, markeert de entree en maakt nieuwsgierig naar de stad.
  2. Vizier op het oostelijk stadsfront tussen de Zwolse Vaart en de Markenesserweg. Hiermee wordt het voormalige polderkruis (kruising Marknesserweg en Kamperweg) zichtbaar en ontstaat een nieuw stadsfront met de poldertoren op de achtergrond.

Voorbeeld 2: Strategisch verwijderen en toepassen van beplanting.

Oplossingsrichting 1: Zichtbaar maken van het landschap en het stadssilhouet (de nummering komt overeen met de tekening).

Het omringende polderlandschap en het stadssilhouet kunnen weer zichtbaar worden door op diverse plaatsen de beplanting langs de snelweg te verwijderen.

  1.  Het knooppunt Emmeloord; het knooppunt wordt een belangrijk moment van richtingsverandering en oriëntatie in de polder.
  2. De ligging van Emmeloord in het polderlandschap wordt zichtbaar. Aan de zuidkant van de Zuidert wordt de groene mantel weer hersteld. Vanaf het knooppunt wordt de poldertoren zichtbaar.
  3. Het verwijderen van beplantingen geeft zicht op het stadssilhouet, het landschap en de Zwolse Vaart.
  4. De aanplant van stevige erfbeplantingen of groene mantels zijn de geëigende middelen in het polderlandschap om de achterkanten van bedrijventerreinen of rommelige erven uit het zicht te ontnemen.
  5. Ook het verlengen van de Munttocht, van het Emmelerbos naar de Kuinderweg, en het aanzetten met begeleidende beplanting versterkt het geometrische beeld van het landschap. Bovendien ontneemt de beplanting het zicht op de achterkant van het bedrijventerrein De Munt. Op termijn vormt deze landschappelijke structuur de ruimtelijke geleding van het naar het noorden uit te breiden werklandschap.

NLS-DNA Stad ad snelweg voorbeelden 101212-01
Versterken van de stad aan de snelweg

Voorbeeld 3: Strategisch toepassen van beplanting.

Oplossingsrichting 2: Mee ontwerpen van de groene mantel bij nieuwe ontwikkelingen rond de stad (de nummering komt overeen met de tekening).

In de huidige situatie is vanuit noordelijke richting komend de noordzijde van het bedrijventerrein de Munt zichtbaar. De bedrijfsbebouwing ligt hard en kaal in de polder. Een multifunctionele transparante bomensingel in het stramien van de polder-verkaveling verzacht het beeld. De stad kent weer een groene mantel. Bovendien krijgt het representatieve front van het terrein aan de A6 meer de nadruk.

294-1 294-2
Huidig zicht op bedrijventerrein de Munt vanaf de snelweg komende vanaf Lemmer Voorgestelde situatie met bomen langs de Munttocht