Historie – ontwerpgedachten

Wat is karakteristiek aan het ontwerp van de stad aan de snelweg?
In de ontwerpvoorstellen voor de stad, had Emmeloord een stadsfront aan de polder, goed zichtbaar vanaf de provinciale weg. Door de aanleg van bedrijventerreinen en wijken (met name De Zuidert ) is het beeld veranderd. Van een rijksweg was toen nog geen sprake. De ligging van de snelweg en de landschappelijke inbedding met bossages is een gevolg van de cultuur van ontwerpen van snelwegen uit de jaren zeventig. De begeleidende beplanting is een uiting van die cultuur en benadrukt de snelweg als object in het landschap. Tegelijkertijd benadrukt het groen de noord-zuid tak van het polderkruis en de Lemstervaart.
Daarnaast is de keuze om nieuwe verstedelijking, zoals bedrijventerreinen, te bundelen aansluitend op bestaande bebouwing én langs snelwegen ook een belangrijke beleidskeuze. Het doel hiervan was een goede bereikbaarheid en het beperken van de aantasting van (open) landschappen. Zones langs de snelwegen zijn met name aantrekkelijk voor de aanleg van zogenoemde ‘zichtlocaties’ van bedrijventerreinen. Daarnaast zijn er de praktische voordelen, namelijk de functie van de bedrijventerreinen als buffer tussen snelweg en stad om hinder van geluid en fijnstof te voorkomen. Dit maakt dat juist langs snelwegen veel bedrijventerreinen worden aangeboden.

Wat maakt de stad aan de snelweg herkenbaar voor de Noordoostpolder-stad?
Emmeloord en de snelweg kunnen vanuit twee perspectieven worden bekeken:

  1. Perspectief vanuit de stad: snelweg als ruimtelijk element in en bij de stad. De snelwegviaducten als ‘poorten’ naar het landschap.
  2. Perspectief vanaf de snelweg: de route waarlangs de polder en de stad worden beleefd. De viaducten als ‘poorten’ vanuit het landschap.

Beleving van en vanaf de snelweg
De beleving van het weidse polderlandschap van de Noordoostpolder is over het algemeen karakteristiek. De openheid en cultuurhistorische elementen worden gewaardeerd. De recreatieve waarde van het landschap wordt steeds belangrijker en de belevingswaarde is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Het effect van een snelweg op de beleving van het landschap is tweeledig. Enerzijds wordt de snelweg en het gebruik hiervan ervaren als aantasting van de kwaliteit van een gebied. De snelweg kan als een barrière werken en heeft versnippering tot gevolg. Het kan leiden tot visuele hinder en tot verstoring door geluid, fijnstof en licht. Anderzijds is er de beleving vanaf de snelweg. Het landschap wordt in Nederland in belangrijke mate vanuit de auto en veelal vanaf de snelweg beleefd. Steden als Almere, Rotterdam, Utrecht, Groningen, Deventer en bijvoorbeeld Den Bosch hebben een eigen gezicht aan de snelweg. Deze steden presenteren zich met hun stadsfront (waterfront Deventer, skyline Rotterdam) en markante gebouwen (Gasunie Groningen, provinciehuis Den Bosch, ‘rode donders’ Almere) aan de rijksweg, en geven de stad een herkenbare identiteit.
Emmeloord heeft een groene mantel, die haar herkenbaar maakt als Noordoostpolder-stad. Daarnaast heeft ze twee markante gebouwen, de poldertoren en de Golfslag. In het begin van de ontwikkeling van de stad speelden beide gebouwen een rol als imagoversterkers van Emmeloord vanaf de ‘oude’ snelweg, de huidige provinciale weg. Helaas zijn door de begroeiing langs de later aangelegde rijksweg en de bedrijventerreinen langs deze rijksweg beide gebouwen vanaf de rijksweg nauwelijks beleefbaar, slechts op afstand en enkel bij zorgvuldige aanschouwing is de poldertoren te zien.

Typische kenmerken van de snelweg, gezien vanuit de stad

  1. Groene stadsgrens: Aan de oostflank van de stad vormt de rijksweg met de begeleidende beplating een duidelijke en groene grens.
  2. Op sommige plekken vormt een viaduct het ‘vizier’ of de ‘poort’ naar de polder.
  3. Snelwegcorridor: Aan de zuidflank is de snelweg een landschappelijke lijn, die de grens vormt tussen de bedrijventerreinen en het polderlandschap.

Typische kenmerken van de stad, gezien vanaf de snelweg

  1. Het wegbeeld is ruim, weids en rustig. Uitzondering vormt het wegtraject langs de zuidzijde van het bedrijvenpark A6 (zichtlocatie).
  2. Door de krappe afstand tussen weg en gebouwen, ontstaat hier een onrustig wegbeeld.
  3. Groene stad: Emmeloord presenteert zich aan de oostflank als groene stad.
  4. ‘Zichtlocatie’: Emmeloord presenteert zich aan de snelweg met de zogenoemde ‘zichtlocaties’ van haar bedrijventerreinen.
  5. Silhouet polderstad op de achtergrond: de oplettende kijker kan op een aantal plekken het polderstadsilhouet met de karakteristieke poldertoren waarnemen. Bijvoorbeeld vanaf de A6 komend van Almere.
  6. Ook is de stad in korte flitsen zichtbaar vanaf de A6 ten oosten van de stad. Het betreft doorkijkjes ter plaatse van kleine openingen in de groene mantel op het stadsfront, zoals dat oorspronkelijk vanuit het open landschap zichtbaar was (Schoenerstraat, zie ook historische foto aan het begin van dit hoofdstuk)). Ook het gebouw ‘de Golfslag’ is hier en daar kort zichtbaar.
  7. Het centrum heeft geen afslag, daardoor heeft de snelweg geen hoofdafslag Emmeloord. Er zijn twee afslagen Emmeloord. Eén aan de noordflank, ‘de groene entree’. En één aan de zuidflank, de ‘bedrijven’ entree. Ook is er een afslag aan de N50 vanuit de richting Kampen.
  8. Op sommige plekken vormt een viaduct de ‘poort’ naar de stad.

 

sas40 sas41
Oorspronkelijk stadsfront aan het open landschap. In beeld het aanzicht van de Schoenerstraat (bron: http://www.Emmeloord.info)

Groene stad aan de snelweg (A6 aan de oostzijde Emmeloord)
sas42 sas43
Doorkijkje ter plaatse van een kleine opening in de groene mantel biedt zicht op de Schoenerstraat en poldertoren vanaf de rijksweg A6 (bron: Google streetview)

Onrustig wegbeeld ter plaatse van ‘zichtlocatie bedrijvenpark A6’ (A6 aan de zuidzijde van Emmeloord)
sas45 sas44
Snelweg als ruimtelijk element vanuit het landschap. Op de foto de Kamperweg met zicht op het snelwegviaduct. Mede door de beplanting aan weerszijden ontstaat er een ‘poort’ de stad in Voorbeeld van het perspectief vanuit de stad. Het snelwegviaduct ter hoogte van de Zwolse Vaart, gezien vanaf de oevers van de Botenbuurt (ook wel Schepenbuurt genoemd)