Historie – ontwikkeling

Stap over de (snel)weg

Bij de totstandkoming van Emmeloord was de begrenzing van de stad naar het buitengebied een hoofdmotief in het ontwerp. De stadsrand werd bepaald door:
•    Een groene mantel aan drie zijden van de stad.
•    Een open stadsfront aan de Zwolse Vaart, gericht op de polder.
•    De omsluiting van de stad door de drie vaarten.
•    ‘Stadspoorten’, de entrees de stad in vanaf de vier routes van het stadskruis over de vaart en vanuit het bos.

Vanaf de jaren zestig en zeventig ontstond een nieuwe schil rond het oorspronkelijke plangebied en ook de rijkssnelweg werd aangelegd. De groene mantel is aan de oostzijde doorontwikkeld als begeleidend groen van de snelweg. Samen met het Emmelerbos geeft zij de polder en de stad een groen karakter vanaf de snelweg. Het bedrijventerrein De Munt is na 1990 aan de oostzijde voorbij de rijksweg ontwikkeld. Zij maakt op passende wijze onderdeel uit van het aanzicht van Emmeloord langs de oostelijke snelweg. De noordzijde van het terrein ontbeert echter een groene mantel.
Aan de zuidflank vormen de bedrijventerreinen nu de overgang van stad naar het landschap en van stad naar de rijksweg. Hier ontbreekt het groen van een groene mantel, of meer afstand tot de snelweg. Hier sluit het beeld niet aan op het DNA van Emmeloord. Tot slot ontbreekt een stadsfront, zichtbaar vanaf de snelweg, zoals de stad ooit had.

DNA Emmeloord topkaart 1952 DNA Emmeloord topkaart 1992
1952 1982
DNA Emmeloord topkaart 1972 DNA Emmeloord topkaart 2009
1972 2009

Polderkruis wordt snelweg, stadskruis wint aan betekenis
Het polderkruis, ooit de regionale verbinding met het oude land en de polder vanaf Emmeloord, voerde in de oorspronkelijke plannen langs het stadsfront van Emmeloord. De weg van Lemmer naar Kampen vormde destijds samen met de weg van Urk naar Marknesse het polderkruis. Door de aanleg van de Flevopolder en de rijksweg A6 is het eerder evenwichtige belang van de vier richtingen veranderd. Er is nu eigenlijk geen kruis, maar eerder een T-splitsing: de oostelijke aansluiting ontbreekt.
Bovendien heeft de rijksweg maar twee afritten. Daarmee is het belang van de kruising van de Marknesserweg met de snelweg sterk afgenomen. Het polderkruis heeft een functieverandering ondergaan, doordat de rijksweg haar plek en functie heeft overgenomen.

De rijksweg ligt door haar maat, schaal en functie ‘los’ van de polder en de stad. Hiermee is de ruimtelijke betekenis van het stadskruis toegenomen. De relatie tussen de rijksweg en het stadskruis kan worden gevonden in de richtingen en zichtbaarheid over en weer, bijvoorbeeld het zicht op de poldertoren (brandpunt stadskruis) vanaf de rijksweg.