Historie – ontwerpgedachten

Wat is karakteristiek aan het ontwerp van de stad aan het water?
Emmeloord is ontworpen als stad aan het water. De ligging en de begrenzing van het oorspronkelijk plangebied werden bepaald door de hoofdvaarten, die ter plaatse van Emmeloord bijeen kwamen. Het water had meerdere functies voor de stad. Bij de bouw van de stad had het water vooral een functionele rol voor aan- en afvoer van materiaal en materieel. Daarnaast vond de handel plaats via het water en natuurlijk hadden de vaarten en de singel een belangrijke rol voor de waterafvoer. De recreatieve- en belevingsaspecten speelden een minder belangrijke rol. Toch had het water ook een belangrijke belevingswaarde voor de stad en haar bewoners. De ontwerpschetsen van het oorspronkelijk plan laten zien dat er door Pouderoyen is gekeken naar de Hollandse waterstad met singels en vaarten. De vaarten van Emmeloord kennen aan de stadszijde brede groene oevers. Wegen en paden lopen langs deze openbare oevers. Gebouwen staan op de meeste plaatsen met de voorkant gericht op het water. Bruggen vormen bijzondere plekken, die uitzicht bieden op de lange lijnen van het water. Er is een duidelijk verschil tussen de stadsbruggen en de polderbruggen.

stadsfront met de zuidert in aanbouw
Het oorspronkelijke stadsfront van Emmeloord, met op de voorgrond de nieuwe wijk De Zuidert in aanleg (bron: gemeente Noordoostpolder)

Wat maakt de stad aan het water herkenbaar voor de Noordoostpolder-stad?
Emmeloord en het water kunnen vanuit twee perspectieven worden bekeken:

  1. Perspectief op het water vanuit de stad: het water als ruimtelijk element in en bij de stad. De bruggen als ‘poorten’ van landschap naar stad en van stadsdeel naar stadsdeel.
  2. Perspectief op de stad vanaf het water: de route waarlangs de stad wordt beleefd, de wijze waarop de stad zich manifesteert aan het water en als waterstad in de polder.

Stad aan het water en vanaf het water
De lange vaarten met hun groene en openbare oevers zijn van hoge waarde voor de Noordoostpolder-stad.
Er zijn meerdere plekken in Emmeloord, waar het stadsontwerp het water optimaal beleefbaar maken en de polder voelbaar. Dit zijn bijvoorbeeld de blauwe stadspoorten. Bij binnenkomst van de stad markeren de vaarten de stadskern. Daar waar de hoofdwegen de stad in de vaarten kruisen zijn ‘blauwe stadspoorten’ ontstaan. Markante plekken rond de brug, waar extra aandacht uitgaat naar de openbare ruimte en bebouwing aan en nabij het water.
Het brede stedelijk woon- en werkfront aan het water lag op een markante plek. Ter plaatse van het stadsfront lag de loswal en voorbij de Nagelerbrug bevond zich de Schippersbeurs. De Schippersbeurs markeerde de overgang van openbaar gebied naar het achterliggende binnenstedelijke bedrijventerrein.

 

Typische kenmerken van de stad aan en vanaf het water?

  1. Brede groene oevers: De vaarten hebben brede groene oevers, vaak met flauwe taluds. Dit laatste heeft te maken met het lage waterpeil.
    Door de flauwe taluds blijft het water beleefbaar vanuit de stad.
  2. Openbare oevers: Langs de vaarten zijn de oevers openbaar en daardoor onderdeel van de stad. Er lopen lange paden langs de groene oevers, waardoor de lommerrijke oevers en het water een belangrijke plek innemen in de dagelijkse beleving van de stad door de bewoners.
  3. Water parallel aan de weg: Doordat de singelgracht in het centrum parallel loopt aan één van de hoofdwegen van het stadskruis, maakt het polderwater deel uit van de beleving van de stad en het centrum.
  4. Stadspoorten: Op de kruispunten van de hoofdwegen met de vaarten zijn markante plekken ontstaan rond de brug. Deze versterken de oriëntatie in de stad, door extra aandacht voor de openbare ruimte en bebouwing.
  5. Bruggen: Er zijn veel bruggen in de stad. Elke brug vormt een bijzonder moment. Er zijn verschillende typen bruggen (de polderbrug, stadsbruggen, parkbruggen voor langzaam verkeer, snelwegviaducten, kleinschalige bruggen voor fietsers en voetgangers over (buurt)sloten).
    Er zijn brugbrinken en stadspoorten. Vanaf de bruggen is er zicht over de vaart en op sommige plaatsen naar de polder. Hier is de beleving van het wonen in een polderstad sterk aanwezig.
  6. Kleine haventjes, boothellingen en aanlegplekken: Wijken als de Espelervaart en Revelsant hebben buurthaventjes. Hier zijn ook hellingen, zodat meer mensen hun boot te water kunnen laten.
    Waterland kent een waterstructuur, die bijna alle bewoners voorziet van een aanlegplaats aan het open polderwater.
  7. Woonboten: Woonarken en woonboten zijn onlosmakelijk verbonden met het ontstaan van Emmeloord. Enkele van de eerste bewoners van Emmeloord woonden op woonboten voordat zij een woning konden betrekken.

 

vanaf de bruggen Zwolsevaart vanaf de bruggen, Espelervaart
Vanaf de bruggen en langs de vaarten is de beleving van het wonen in een polderstad sterk aanwezig. Zicht vanaf de fietsbrug over de Zwolse Vaart – Urkervaart naar het oosten Vanaf de bruggen en langs de vaarten is de beleving van het wonen in een polderstad sterk aanwezig. Zicht over de Espelervaart naar het westen
saw41 saw40
Langs Zwolse Vaart – Urkervaart lopen lange paden voor fietsers en voetgangers, die intensief worden gebruikt Vanaf de bruggen en langs de vaarten is de beleving van het wonen in een polderstad sterk aanwezig. Zicht over de Lemstervaart naar het oosten